Wintertijd 2026: zo kom je door de omschakeling zonder slaapgebrek

Op zondag 25 oktober 2026 gaat de klok om 03.00 uur terug naar 02.00 uur. Je krijgt een uur extra, maar je biologische klok loopt nog een paar dagen achter. Houd bedtijd en opstaantijd vast volgens de nieuwe klok, pak ‘s ochtends daglicht en slaap niet te lang uit.

Waarom voelt een uur terug zo ingrijpend?

Je lichaam werkt met een eigen ritme van ongeveer een etmaal, de biologische klok. Dat ritme volgt vooral het licht. Verzet je de klok, dan verandert het licht niet, maar je wekker en je dagplanning wel. Je lichaam loopt daardoor tijdelijk een uur uit de pas met je agenda. Hoe die klok werkt lees je in wat is je biologische klok.

De Hersenstichting schrijft dat je biologische klok zich bij het verzetten van de klok moet aanpassen en dat dit niet voor iedereen makkelijk is. Zij pleit daarom voor het hele jaar dezelfde standaardtijd (wintertijd), omdat meer daglicht in de ochtend zorgt voor een wakker gevoel en een goed slaap-waakritme. De Amerikaanse slaapvereniging AASM vraagt in een standpunt uit 2020 om de seizoenswissels af te schaffen en het hele jaar standaardtijd aan te houden. Haar zorgen gaan vooral over de overgang naar zomertijd in het voorjaar. Hoe groot het effect van de herfstwissel is, verschilt per persoon.

Dit is algemene informatie. Heb je langdurige slaapproblemen, dan hoort dat bij je huisarts thuis en niet bij een artikel over de klok.

Wat gebeurt er in de nacht zelf?

In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober springt de klok van 03.00 uur naar 02.00 uur. Je telefoon en computer doen dit meestal zelf. Zet daarom zelf terug:

• de wekker naast je bed, als die niet automatisch verzet
• de klok in de auto en op de magnetron of oven
• de wandklok en klokken van kinderen

Dan word je zondag niet verward wakker en kom je maandag niet een uur te laat.

Zo pak je het aan in 3 dagen

Dit is een praktisch schema, geen medisch voorschrift. Pas het aan op je eigen ritme.

Vrijdag 23 oktober: de voorbereiding. Ga niet extra laat naar bed. Sluit de dag rustig af en leg de wekker klaar. Wil je het geleidelijk doen, schuif dan vanaf donderdag elke avond je bedtijd tien tot vijftien minuten op. Dat is optioneel.

Zaterdag 24 en zondag 25 oktober: de overgang. Ga op zaterdag op je gewone tijd naar bed en sta zondag op volgens de nieuwe klok. Slaap niet urenlang uit, want dan schuif je je ritme verder weg. Ga zondagochtend naar buiten, ook als het bewolkt is. Eet en beweeg op de tijden van de nieuwe klok. Zo went je lichaam sneller aan het nieuwe ritme.

Maandag 26 oktober: de eerste werkdag. Zet je wekker op de gewone tijd. Zit je ‘s ochtends bij een raam of ga je buiten wandelen, dan krijgt je biologische klok het signaal dat de dag begint. Drink geen extra koffie om moe zijn te maskeren, zeker niet laat in de middag. Waarom dat een slecht idee is lees je in het artikel over cafeïne en slaap, dat op 29 oktober verschijnt.

Voel je je woensdag of donderdag nog steeds slaperig, houd dan je vaste tijden aan. Het ritme herstelt meestal vanzelf als je regelmaat houdt.

Welke rol speelt licht in de ochtend?

Licht is de belangrijkste aanwijzing voor je biologische klok. Thuisarts meldt dat daglicht in je ogen helpt bij de aanmaak van melatonine en dat te veel licht van telefoon, tv en laptop ‘s avonds juist verstorend werkt. Voor de wintertijd betekent dat:

• ochtend: zo snel mogelijk daglicht, liefst buiten of bij een raam
• avond: dim lampen en zet schermen op tijd uit
• donkere dagen: een lichtbron kan de ochtend ondersteunen

In oktober en november is het ‘s ochtends na de omschakeling weer eerder licht, maar ‘s avonds wordt het een uur eerder donker. Veel mensen merken dat vooral aan hun stemming en energie op het einde van de middag. Is het bij jou in de ochtend te donker om vol te houden, dan kunnen twee soorten producten helpen.

Een daglichtlamp geeft een felle lichtbron, bijvoorbeeld bij het ontbijt. Een wake-up light laat het licht in de slaapkamer langzaam toenemen en maakt je zachter wakker. De Philips Somneo HF3651 is het wake-up light met de hoogste score in ons assortiment (9,3). Bij daglichtlampen scoort de Beurer TL 95 het hoogst (9,0). Die scores zijn onze eigen redactionele beoordeling op basis van specificaties en fabrikantgegevens, geen labtest. Heb je een stemmingsklacht die blijft, bespreek dit dan met je huisarts in plaats van alleen een lamp te kopen.

Wat helpt het beste voor kinderen en baby’s?

Kinderen kijken niet op de klok. Een kind dat om 07.00 uur wakker wordt, is na de wintertijd dus om 06.00 uur wakker volgens de nieuwe klok. Voor jou voelt dat als vroeg opstaan.

• Schuif in stapjes. Verleg eet-, bad- en bedtijden de dagen ervoor met tien tot vijftien minuten per dag, of na de omschakeling elke dag een kwartier.
• Houd het ritme gelijk. Dezelfde bedtijdroutine geeft houvast, ook als de klok anders is.
• Gebruik licht. Een lamp die pas op een ingestelde tijd aanspringt, leert een kind dat het nog geen tijd is om op te staan.
• Forceer niets. Het kind went meestal binnen enkele dagen. Houd je kind in de gaten en pas je tempo aan.

Bij baby’s geldt hetzelfde, met nog meer geduld. Heb je vragen over de slaap van je kind, dan kan het consultatiebureau of de huisarts meedenken.

En honden en katten?

Dieren leven op licht en voertijd. Hun maag en hun gewoontes lopen niet automatisch mee met de klok. Je hond staat de eerste dagen na de omschakeling dus een uur eerder bij je bed en verwacht ontbijt. Schuif voertijden en uitlaatrondes daarom in stapjes op, bijvoorbeeld elke dag een kwartier. Na een week is de nieuwe tijd meestal gewend.

Wat doe je niet?

• Niet bijslapen met een lang middagdutje. Dat maakt het inslapen die avond lastiger. Thuisarts noemt overdag slapen als iets dat slaapproblemen kan versterken.
• Niet elke dag op een andere tijd naar bed. Regelmaat is de basis. Meer over het nut van een vast ritme lees je in helpt een vaste bedtijd echt.
• Niet te veel alcohol en cafeïne. Alcohol helpt je sneller inslapen, maar volgens Thuisarts is je slaap daarna minder goed.
• Niet jezelf onder druk zetten. Een paar dagen minder scherp zijn hoort erbij.

Wanneer is het meer dan de klok?

Ben je na een à twee weken nog steeds uitgeput, slaap je structureel slecht of slaap je slecht samen met stemmingsklachten, dan ligt het waarschijnlijk niet aan de wintertijd. Bespreek dat met je huisarts. Volgens de Hersenstichting heeft ongeveer 1 op de 5 mensen in Nederland langdurig last van slaapproblemen, dus je bent niet de enige.

Samenvatting in 5 regels

1. Zondag 25 oktober 2026 gaat de klok om 03.00 uur terug naar 02.00 uur.
2. Houd bedtijd en opstaantijd vast, zonder urenlang uit te slapen.
3. Pak elke ochtend daglicht en dim ‘s avonds het licht.
4. Schuif tijden voor kinderen en huisdieren in kleine stapjes op.
5. Duren klachten langer dan een paar weken, ga dan naar je huisarts.

Bronnen

• Hersenstichting, Hersenstichting pleit voor permanente wintertijd: het verzetten van de klok vraagt aanpassing van de biologische klok, ochtendlicht ondersteunt het slaap-waakritme, 1 op de 5 mensen in Nederland heeft langdurig slaapproblemen.
• American Academy of Sleep Medicine, Daylight saving time: an AASM position statement: pleidooi voor één vaste standaardtijd in plaats van seizoenswissels.
• Thuisarts, Ik slaap slecht: daglicht, vaste tijden, alcohol en schermlicht in relatie tot slaap.

Verder lezen

• Gids: Wat is je biologische klok
• Gids: Slaaptips voor een betere nachtrust
• Vergelijking: Beste daglichtlamp
• Vergelijking: Beste wake-up light 2026
• Product: Philips Somneo HF3651
• Tool: pas je bedtijd aan met de slaapcalculator